Τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή σχετικό κάλεσμα από την vegan ακτιβιστική ομάδα των Dreamdancers και σε συνεργασία με φιλοζωικές οργανώσεις και άλλες ακτιβιστικές ομάδες, έλαβαν χώρα στο νησί της Σαντορίνης, όπως επίσης και στο λιμάνι του Πειραιά, κινητοποιήσεις για την κακοποίηση των γαϊδουριών που χρησιμοποιούνται από κατοίκους του νησιού αλλά και τουρίστες για τη μεταφορά των ίδιων και των φορτίων τους. Πέρα από ενημέρωση των τουριστών που έφταναν στο νησί, μέρος της δράσης αποτέλεσε και μία συνάντηση με το Δήμαρχο Θήρας και μέλη των Οργανώσεων, όπως επίσης και με εκπροσώπους αυτών που χρησιμοποιούν τα γαϊδουράκια νοικιάζοντάς για μεταφορά ανθρώπων και φορτίων στο νησί. Μετά από τις συναντήσεις αυτές, και με ενημέρωση που προήλθε από πλευράς του Δημαρχείου Θήρας, μάθαμε και το αποτέλεσμα των προσπαθειών αυτών: «συμφωνήθηκε εκ μέρους όλων η άμεση συνεργασία – με συνεχείς συναντήσεις – με στόχο τις άμεσες αλλαγές και βελτίωση των συνθηκών προοδευτικά και σταθερά αναφορικά με την ευζωία των ζώων αυτών. Συγκεκριμένα αποφασίστηκαν, ως άμεσα μέτρα, η επέκταση και βελτίωση ειδικών σκιάστρων προκειμένου τα ζώα να προστατεύονται από τη ζέστη καθώς και η βελτίωση της παροχής νερού στα σημεία παραμονής τους. (…)Οι εκπρόσωποι των ημιονηγών συμφώνησαν επίσης για περιορισμένη χρονικά εργασία των ζώων καθώς και βάρος φορτίου ανάλογο με το βάρος του ζώου, προκειμένου αυτά να μην καταπονούνται.»

Μία ημέρα πριν από την παραπάνω δημοσίευση από την ιστοσελίδα του Δήμου Θήρας και με αφορμή βίντεο και φωτογραφίες που κυκλοφόρησαν από μέρος ακτιβιστών που βρέθηκαν για τον ίδιο λόγο στο νησί και που απεικονίζουν την απρόκλητη επίθεση που δέχτηκαν από άντρες που βγάζουν χρήματα από την εκμετάλλευση των γαϊδουριών (και προφανώς θορυβήθηκαν από τη δημοσιότητα που έχει πάρει το θέμα), διαβάσαμε και στο lifo.gr τη δήλωση της κας Ρούσσου εκ μέρους του Πανελλήνιου Συλλόγου Προστασίας Ιπποειδών ΙΠΠΟΘΕΣΙΣ η οποία, μεταξύ άλλων, αναφέρει: «Οι δράσεις που οργανώνονται από τις φιλοζωικές και ακτιβιστικές οργανώσεις είναι ειρηνικές και γίνονται υπέρ των ζώων και της μεταχείρισής τους. Δεν είναι εναντίον των ιδιοκτητών, αρκεί να παρέχουν τις κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης και φροντίδας των ζώων που έχουν υπό την επίβλεψή τους». Η εν λόγω δήλωση, έπεται της, αντίστοιχης κατεύθυνσης ανακοίνωσης από πλευράς του Ελληνικού Συλλόγου Προστασίας Ιπποειδών (Ε.Σ.Π.Ι.), που μάλιστα φέρει τον τίτλο «Ζώα εργασίας» αναφερόμενη στα γαϊδούρια, τα άλογα και τα μουλάρια που χρησιμοποιούνται για μεταφορά φορτίων –κάτι που μας γεννά εύλογα την απορία τι καθιστά την εκμετάλλευση ενός ζώου «εργασία» και πώς διακρίνεται αυτή από τη δουλεία, όταν η δεύτερη ορίζεται ως «ο υποβιβασμός του ατόμου σε αντικείμενο προς ιδιοκτησία και χρήση»;

Τα παραπάνω περιστατικά και οι δηλώσεις που έγιναν από τις οργανώσεις και το δημαρχείο, αποτελούν ίσως την καλύτερη αφορμή για να ξεκινήσει επιτέλους ο διάλογος που αποφεύγεται από πολλές πλευρές εδώ και χρόνια και που είναι γνωστός σε όσα άτομα ασχολούνται με την ηθική φιλοσοφία για τα ζώα, αλλά και ευρύτερα σε ακτιβιστές και ακτιβίστριες, ως η διαμάχη ανάμεσα στο Welfarism (Ευζωία) και το Abolitionism («Καταργητισμός»): διαμάχη δηλαδή ανάμεσα στη θέση ότι μπορούμε να εκμεταλλευόμαστε τα ζώα κατά βούληση αρκεί να το κάνουμε προσφέροντάς τους «καλύτερες συνθήκες διαβίωσης» και στη θέση ότι πρέπει να επιδιώκουμε την πλήρη κατάργηση της εκμετάλλευσής τους.

Τα επιχειρήματα και από τις δύο πλευρές είναι πολλά και ενδιαφέροντα, με τους οπαδούς του welfarism να ικανοποιούνται με την παραμικρή αλλαγή αποφάσεων που αφορούν στον τρόπο που διαβιούν ζώα σε κτηνοτροφικές μονάδες και εργαστήρια πειραμάτων, αφού, ταυτιζόμενοι με τα ζώα, υποθέτουν ότι και οι ίδιοι θα ένιωθαν ανακούφιση με λίγη παραπάνω σκιά, περισσότερο καθαρό νερό, ή ακόμα και μία ένεση αναισθησίας πριν το κόψιμο της καρωτίδας τους. Παρότι η σκέψη αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί καθόλου παράλογη, αυτό που δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε είναι ποιος είναι ο τελικός μας στόχος και η επιδίωξη για τα ζώα αυτά αλλά και ποιο μπορεί, άθελά μας, να είναι το αποτέλεσμα των δράσεων που έχουν σαν σκοπό τη διεκδίκηση «καλύτερων συνθηκών» εκμετάλλευσης και όχι πλήρους κατάργησης της δουλείας που υφίστανται τα ζώα σε κάθε περίπτωση.

Ένα καλό παράδειγμα για να δούμε τι συμβαίνει όταν το πρόταγμα των οργανώσεων είναι η διεκδίκηση καλύτερων συνθηκών και όχι η πλήρης κατάργηση της εκμετάλλευσης, είναι η βιομηχανία της γούνας, μία βιομηχανία, δηλαδή, που παρά το γεγονός ότι έχει υπάρξει στόχος οργανώσεων, ομάδων και ακτιβιστών ίσως περισσότερο από καμμία άλλη, συνεχίζει ακόμα να ανθίζει και να οδηγεί σε κέρδη εκατομμυρίων όσους απασχολούνται σε αυτή (με την Ελλάδα να πρωταγωνιστεί σε αυτή και να φιλοξενεί κάποιες από τις μεγαλύτερες διεθνείς εκδηλώσεις του τομέα). Πώς όμως μπορεί να εξηγηθεί κάτι τέτοιο; Την απάντηση μας δίνει ο Δρ Δαγκαλίδης μέσα από κλαδική μελέτη που πραγματοποίησε για τη γουνοποιία υπό την αιγίδα της τράπεζας Πειραιώς το 2012. Όπως ο ίδιος επισημαίνει στο κεφάλαιο 5 («Συνθήκες αγοράς – παράγοντες που επηρεάζουν τη ζήτηση»): «Οι σημαντικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν την παγκόσμια ζήτηση γούνας είναι οι τάσεις της μόδας, οι καιρικές συνθήκες, οι μεταβολές των τιμών και η ένταση των κινητοποιήσεων των ακτιβιστών κατά της γούνας. Τις προηγούμενες δεκαετίες λόγω των εκστρατειών του κινήματος κατά της γούνας, υπήρξε σημαντική μείωση της ζήτησης στις δυτικές χώρες, αλλά τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια «απενοχοποίηση» τόσο των καταναλωτών όσο και των μεγάλων σχεδιαστών μόδας, οι οποίοι πλέον εισάγουν όλο και περισσότερα ενδύματα γούνας στις συλλογές τους.» Τι μπορεί, λοιπόν, να οδήγησε στην «απενοχοποίηση» που αναφέρεται στην έκθεση της Τράπεζας Πειραιώς αν όχι η θέσπιση νόμων ευζωίας των γουνοφόρων ζώων η οποία έγινε, όπως κάθε φορά, μετά από την απαίτηση των ακτιβιστών και των οργανώσεων που ξεσηκώθηκαν για τις άθλιες συνθήκες εκτροφής και θανάτωσης; Πώς μπορεί να εξηγηθεί καλύτερα ένα συναίσθημα εφησυχασμού από πλευράς των καταναλωτών και των σχεδιαστών αν όχι με την εισαγωγή της σκέψης ότι «αφού τα ζώα πλέον ζουν καλύτερα δεν είναι ηθικά κακό να στηρίξω την βιομηχανία που τα εκμεταλλεύεται»; Τέλος, τι θα γινόταν αν ακτιβιστές και ακτιβίστριες για τα ζώα συγκέντρωναν την ενέργεια και τις δυνάμεις τους και μάχονταν για πρώτη φορά όλοι ξεκάθαρα υπέρ της πλήρους κατάργησης χρήσης ζώων, ενημερώνοντας τον κόσμο που ενδιαφέρεται για τη σημασία κατανόησης του γεγονότος ότι, όπως ο κάθε άνθρωπος, έτσι και το κάθε άλλο ζώο έχει μία εγγενή αξία και ένα αναφαίρετο δικαίωμα να μην είναι δούλος κανενός, και άρα να μην υποβιβάζεται σε αντικείμενο προς ιδιοκτησία και χρήση;

Μετά τα παραπάνω γεγονότα, και με αφορμή τα όσα συζητιούνται τις τελευταίες ημέρες μέσα από δελτία τύπου, άρθρα και σχόλια στα κοινωνικά δίκτυα, η ομάδα της Ethos & empathy ζητά από τα άτομα και τις ομάδες που μάχονται υπέρ των ζώων να σκεφτούν επιτέλους στα σοβαρά τι θέλουν να καταφέρουν με τις δράσεις τους και πού έχει νόημα να δώσουν την ενέργειά τους. Μπορεί να αναγνωρίζουμε πάντα ότι οι οργανώσεις για τα ζώα έχουν τις καλύτερες των προθέσεων, όπως επίσης και ότι ποτέ δεν κάνει κακό η προβολή και δημοσιοποίηση της κακοποίησης που υφίστανται τα ζώα εφόσον αυτή οδηγεί στην ευαισθητοποίηση του κόσμου, αλλά δεν μπορούμε να μην τους επισημάνουμε ότι αν η επένδυση στην ευζωία είναι και η επένδυση στη διαιώνιση της σκλαβιάς των γαϊδουριών –αλλά και κάθε άλλου ζώου που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο, τότε ίσως πολλές από τις δράσεις των τελευταίων ημερών να αποτελούν μία τρύπα στο νερό.

Ε.Σ., εκ μέρους της Ethos & empathy